Đồng chí Phạm Hữu Lầu, bí danh Tư Lộ, sinh năm 1906 tại làng Hoà An, tổng An Tịnh, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) . Dù hoàn cảnh gia đình khó khăn, cha mất sớm, phải nghỉ học từ năm 13 tuổi để mưu sinh, nhưng Phạm Hữu Lầu đã sớm tiếp xúc với tư tưởng tiến bộ, thấu hiểu nỗi khổ của người dân mất nước và sớm hình thành ý chí cách mạng, đấu tranh giành độc lập dân tộc .

Trong những năm 1925-1926, Đồng chí tích cực tham gia phong trào yêu nước, truyền điệu và để tang chí sĩ Phan Chu Trinh; đòi ân xá chí sĩ Phan Bội Châu . Tháng 9/1928, Phạm Hữu Lầu gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và là một hạt nhân lãnh đạo chi hội ở Cao Lãnh . Tháng 10/1929, Đồng chí trở thành một trong những đảng viên An Nam Cộng sản Đảng đầu tiên ở Nam Kỳ và là đảng viên An Nam Cộng sản Đảng đầu tiên của tỉnh Sa Đéc .

Ngày 03/02/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, đồng chí Phạm Hữu Lầu được đề cử và trở thành Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời của Đảng .

Đồng chí Phạm Hữu Lầu đã trải qua nhiều thử thách cam go. Giữa năm 1930, khi chuẩn bị dự Hội nghị Trung ương tại Hương Cảng, Đồng chí bị mật thám Pháp bắt tại Hải Phòng, bị tra tấn dã man nhưng không hề nao núng, giữ vững khí tiết người cộng sản . Chúng kết án tù chung thân, phát lưu và đày Đồng chí ra Côn Đảo. Trong nhà tù Côn Đảo, Đồng chí cùng các đảng viên khác đã biến nhà tù thành trường học cách mạng, lãnh đạo tù nhân đoàn kết đấu tranh, bảo vệ sinh mạng và tổ chức lớp học tập văn hóa, lý luận .

Năm 1936, nhờ sự đấu tranh mạnh mẽ của Nhân dân ta, Đồng chí được ân xá và trở về đất liền, tiếp tục hoạt động cách mạng . Tuy nhiên, cuối năm 1939, Đồng chí lại bị thực dân Pháp bắt lần thứ hai, bị kết án 5 năm tù giam, 10 năm cấm lưu trú và tiếp tục bị đày ra Côn Đảo vào cuối năm 1940 .

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đồng chí được Xứ ủy Nam Bộ đón trở về đất liền và là Trưởng đoàn tàu Phú Quốc chở hơn 400 tù chính trị trở về an toàn vào ngày 23/9/1945 .

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và giai đoạn sau đó, đồng chí Phạm Hữu Lầu đã được Đảng và Nhân dân giao phó nhiều trọng trách quan trọng như: Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc; Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Sa Đéc; Ủy viên Khu ủy, Phó Bí thư Khu ủy Khu 8; Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho; Ủy viên Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ kiêm Giám đốc Sở Công an Nam Bộ và phụ trách Thương binh, Cựu binh .

Tháng 10/1954, Đồng chí được bầu làm Ủy viên Thường vụ, Phó Bí thư Xứ ủy Nam Bộ. Đến tháng 6/1957, Đồng chí giữ chức Quyền Bí thư Xứ ủy Nam Bộ. Trên cương vị này, Đồng chí đã cùng tập thể Xứ ủy chèo lái phong trào cách mạng miền Nam đấu tranh giữ gìn lực lượng, chống chính sách "tố cộng, diệt cộng" của địch, từng bước đưa cuộc đấu tranh từ chính trị đơn thuần sang đấu tranh chính trị có vũ trang tự vệ .

Giữa lúc công cuộc cách mạng miền Nam đang ở thời điểm gay go quyết liệt nhất, vì bệnh nặng, đồng chí Phạm Hữu Lầu đã hy sinh vào ngày 16/12/1959 tại Campuchia .

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Phạm Hữu Lầu là minh chứng sinh động cho tinh thần suốt đời phấn đấu, hy sinh vì Đảng, vì Tổ quốc và Nhân dân . Đồng chí là tấm gương tiêu biểu về phẩm chất, đạo đức của người chiến sĩ cách mạng, tuyệt đối trung thành với lý tưởng của Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân; luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân lên trên hết, trước hết . Với lối sống giản dị, khiêm tốn, gần gũi, hết lòng vì đồng bào, đồng chí và tinh thần hy sinh cao cả, Đồng chí đã để lại hình ảnh cao đẹp của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất .

Ngày 10/5/2024, Bộ Chính trị đã công nhận đồng chí Phạm Hữu Lầu là lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam .

Học tập và phát huy tấm gương đồng chí Phạm Hữu Lầu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, mỗi cán bộ, đảng viên cần:

• Rèn luyện bản lĩnh chính trị: Giữ vững niềm tin, kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng; có ý chí vượt qua khó khăn, thử thách; chủ động đấu tranh với thông tin sai trái, xuyên tạc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng .
• Nâng cao tinh thần trách nhiệm và tận tụy: Khắc phục tư tưởng ngại khó, ngại khổ, né tránh, đùn đẩy hoặc sợ trách nhiệm; chủ động, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ; đổi mới tư duy, phương pháp công tác; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung .
• Gắn bó mật thiết với Nhân dân: Thực sự gần dân, trọng dân, hiểu dân, lắng nghe Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân; lấy sự hài lòng, đồng thuận và quyền, lợi ích chính đáng của Nhân dân làm một trong những thước đo hiệu quả công tác .
• Đối với thế hệ trẻ: Noi gương các thế hệ tiền bối bằng việc không ngừng học tập, nâng cao trình độ, làm chủ khoa học, công nghệ, chủ động đổi mới sáng tạo, sống có lý tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, dám đảm nhận việc khó và sẵn sàng cống hiến trí tuệ, sức lực cho sự phát triển của đất nước .

Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Hữu Lầu không chỉ là dịp tưởng nhớ, tri ân một người cộng sản kiên trung mà còn là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân hôm nay soi chiếu vào những giá trị cao đẹp của thế hệ đi trước để tự giác tu dưỡng, rèn luyện và hành động . Đó chính là cách thiết thực để biến truyền thống cách mạng thành sức mạnh nội sinh, củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.