THÔNG CÁO BÁO CHÍ VỀ VIỆC ỦY BAN DI SẢN THẾ GIỚI PHÊ DUYỆT ĐIỀU CHỈNH RANH GIỚI DI SẢN THIÊN NHIÊN THẾ GIỚI VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA - KẺ BÀNG (TỈNH QUẢNG TRỊ, VIỆT NAM) MỞ RỘNG VỚI VƯỜN QUỐC GIA HIN NAM NÔ (TỈNH KHĂM MUỘN, CỘNG HÒA DCND LÀO)
- Thứ tư - 13/08/2025 14:07
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 13 tháng 7 năm 2025, tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thếgiới (UNESCO) ở Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp đã thông qua Quyết định phêduyệt việc điều chỉnh ranh giới đáng kể của Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườnquốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị, Việt Nam) để bao gồm Vườnquốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào),với tên gọi: “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin NamNô” trong Danh sách Di sản Thế giới dựa trên các tiêu chí (viii), (ix) và (x).
Tham dự Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới tại Thủ đô Paris,
Cộng Pháp, Đoàn công tác của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch do TS. KTS.
Hoàng Đạo Cương - Thứ trưởng dẫn đầu, PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng
Cục Di sản văn hóa, GS.TS. Nguyễn Văn Kim - Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản
văn hóa quốc gia, TS. Nguyễn Viết Cường - Chánh Văn phòng Cục Di sản văn
hóa đã phối hợp với Đoàn chuyên gia Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (do Bộ
trưởng Bộ Văn hóa Lào làm trưởng Đoàn) để trao đổi về các thông tin liên quan
đến Hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Hin Nam Nô và Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ
Bàng, đặc biệt là những vấn đề về quản lý Di sản thế giới liên biên giới đầu tiên
của Việt Nam và Lào.
- Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO
Việt Nam, đại diện Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan thuộc Bộ Ngoại
giao, Phái Đoàn thường trực của Việt Nam bên cạnh UNESCO tại Paris - Pháp,
cùng các đoàn của các tỉnh có Di sản thế giới tại Việt Nam, đã có các buổi làm
việc với Trung tâm Di sản Thế giới và các Cơ quan Tư vấn của UNESCO để trao
đổi về các vấn đề liên quan tới hồ sơ đề cử di sản thế giới của Việt Nam và công
tác bảo tồn di sản thế giới.
Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt năm 2009. Ngày 03 tháng 7 năm 2003, tại
Kỳ họp lần thứ 27 của Ủy ban Di sản Thế giới, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới lần thứ nhất (tiêu
chí viii) và ngày 03 tháng 7 năm 2015, tại Kỳ họp lần thứ 39 của Ủy ban Di sản
Thế giới, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận lần thứ hai (tiêu
chí ix và x), với diện tích vùng lõi là 123.326ha và vùng đệm là 220.055ha. Vườn
quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có chung ranh giới tự nhiên với Vườn quốc gia
Hin Nam Nô của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Hồ sơ Vườn quốc gia Hin Nam Nô đề cử UNESCO công nhận là phần mở
rộng của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được
Chính phủ Lào và Việt Nam thống nhất gửi tới UNESCO tháng 02 năm 2024, để
được Ủy ban Di sản Thế giới xét duyệt tại Kỳ họp lần này.
Qua quá trình thẩm định, Cơ quan tư vấn của UNESCO là Liên minh Bảo
tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN) đã trình Quyết định lên Ủy ban Di sản Thế giới
tại Kỳ họp lần thứ 47 để phê duyệt việc điều chỉnh ranh giới của Di sản Thiên
nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị, Việt Nam)
mở rộng sang Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa Dân chủ
Nhân dân Lào), với tên gọi: “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc
gia Hin Nam Nô” theo các tiêu chí về địa chất, địa mạo (tiêu chí viii), hệ sinh thái
(tiêu chí ix) và đa dạng sinh học (tiêu chí x).
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô là một
trong những cảnh quan karst đá vôi và hệ sinh thái nổi bật và nguyên vẹn nhất
trên thế giới. Nằm tại điểm giao thoa của Dãy núi Annam và Vành đai Đá vôi
Trung Đông Dương, bắc qua biên giới Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân
Lào. Sự hình thành karst đã phát triển từ thời kỳ Paleozoic khoảng 400 triệu năm
trước và có thể được coi là khu vực karst quy mô lớn, lâu đời nhất ở châu Á. Sự
đa dạng của các hệ sinh thái được tìm thấy trong cảnh quan phức tạp này bao gồm
rừng karst khô ở độ cao lớn, rừng ẩm ướt và rậm rạp ở độ cao thấp, và các môi
trường hang động ngầm rộng lớn. Trong số các cấu trúc ngầm này có hơn 220 km
hang động và hệ thống sông ngầm được ghi nhận có ý nghĩa toàn cầu. Sự đa dạng
sinh học độc đáo với một số loài đặc hữu sinh sống trong các hệ sinh thái phổ tạp
nhiệt đới cũng tạo nên các giá trị đặc biệt, có ý nghĩa toàn cầu.
Tiêu chí (viii): Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia
Hin Nam Nô thuộc vào những hệ thống karst nhiệt đới ẩm ướt nguyên vẹn lớn
nhất trên toàn cầu. Địa hình đặc biệt và sự đa dạng của cảnh quan karst được hình
thành từ sự xen kẽ phức tạp của karst đá vôi với đá phiến, đá cát và đá granite.
Trên bề mặt, cho đến thời điểm hiên nay, sự đa dạng của các đặc điểm karst đa
giác đã được ghi nhận không có ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Dưới lòng
đất, sự đa dạng phi thường của các hang động (bao gồm hang khô, hang bậc thang,
hang cây và hang giao cắt) cung cấp bằng chứng về các quá trình địa chất trong
quá khứ, từ những đường sông cổ, bỏ hoang hoặc thay đổi tuyến đường sông, đến
sự lắng đọng và sau đó là sự hòa tan lại của các thạch nhũ khổng lồ. Đặc biệt quan
trọng là các hang động Sơn Đoòng và Xe Bang Fai chứa đựng đoạn hang động
lớn nhất thế giới được ghi nhận về đường kính và tính liên tục, và đoạn hang sông
hoạt động lớn nhất cũng như hồ chứa hang động đơn lẻ (nước được hình thành
bởi trầm tích canxit) tương ứng.
Tiêu chí (ix): Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin
Nam Nô là nơi bảo vệ các hệ sinh thái có ý nghĩa toàn cầu trong vùng sinh thái
đất liền Rừng nhiệt đới Annam Bắc, các vùng sinh thái nước ngọt Annam Bắc và
Annam Nam, và các vùng sinh thái ưu tiên Rừng Ẩm ướt Dãy Annam. Sự phức
tạp và tính nguyên vẹn tương đối của cảnh quan đá vôi đã dẫn đến việc tạo ra
nhiều hốc sinh thái, tạo cơ hội cho các quá trình tiến hóa sinh thái và các loài.
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô là nơi sinh
sống của các loài động, thực vật chuyên biệt cao và đặc hữu cả trên mặt đất (như
một số loài lan và Thu hải đường) và dưới lòng đất (với một số loài động vật
không xương sống và cá bị giới hạn trong các hệ thống hang động đơn lẻ).
Tiêu chí (x): Sự đa dạng sinh học phong phú về mặt đất, nước ngọt và dưới
lòng đất có thể được tìm thấy ở khu vực này. Hơn 2.700 loài thực vật có mạch và
800 loài động vật có xương sống được ghi nhận ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng, trên 200 loài bị đe dọa toàn cầu tại thời điểm công nhận năm 2015 và 400
loài đặc hữu của Miền trung nước Lào và/hoặc Việt Nam. Hơn 1.500 loài thực vật
có mạch (từ 755 chi khác nhau) và 536 loài động vật có xương sống đã được ghi
nhận ở Vườn quốc gia Hin Nam Nô, bao gồm nhiều loài bị đe dọa toàn cầu và đặc
hữu, bao gồm loài Nhện Săn Khổng lồ, loài nhện lớn nhất theo sải chân trên toàn
cầu và đặc hữu của tỉnh Khăm Muộn (Lào). Sự phong phú về loài tại khu di sản
có khả năng vượt quá sự phong phú riêng của hai vườn quốc gia tương ứng do sự
khác biệt về địa hình và hốc sinh thái. Đồng thời, khu di sản là nơi sinh sống của
10 - 11 loài linh trưởng, 04 loài trong số đó là đặc hữu của dãy núi Annam, cùng
quần thể còn lại lớn nhất của Vượn má trắng miền Nam và Voọc đen đặc hữu.
Nam Nô được đề xuất tại 02 bản Kế hoạch quản lý riêng biệt (Kế hoạch quản lý
Vườn quốc gia Hin Nam Nô và Kế hoạch quản lý Chiến lược Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng). Việc quản lý chung Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
và Vườn quốc gia Hin Nam Nô đã được các địa phương của hai nước Việt Nam
và Lào ký kết từ nhiều năm qua, trong đó đưa ra những hoạt động chung về việc
thực thi pháp luật và phát triển kế hoạch hành động nhằm bảo vệ các giá trị của
di sản.
Có thể nói, quá trình phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt
Nam với Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào trong công tác nghiên cứu, xây
dựng và hoàn thiện hồ sơ đề cử từ năm 2018 đến nay, thực sự được đẩy mạnh sau
khi Chính phủ hai nước thống nhất chủ trương (vào đầu năm 2023) về việc xây dựng
hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào) là Di sản Thế giới liên biên giới
với Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam).
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã
có các buổi làm việc trực tiếp với Bộ trưởng Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch
Lào Suanesavanh Vignaket để triển khai các nội dung: thống nhất kế hoạch xây
dựng hồ sơ đề cử, giao cơ quan chuyên môn của hai bên là Cục Di sản văn hóa
của Việt Nam trực tiếp phối hợp, hướng dẫn, hỗ trợ Cục Di sản văn hóa Lào trong
toàn bộ quá trình xây dựng hồ sơ, cùng với sự hỗ trợ nhiệt tình của Ủy ban nhân
dân tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch,
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, các cơ quan liên quan để xây
dựng hồ sơ. Hai bên cũng đã Ký Biên bản ghi nhớ ngày 10 tháng 01 năm 2018
giữa hai Bộ Văn hóa về việc hỗ trợ Lào đưa Vườn quốc gia Hin Nam Nô trở thành
Di sản thiên nhiên thế giới; thành lập Nhóm Công tác của Bộ Văn hóa, Thể thao
và Du lịch hỗ trợ Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào xây dựng hồ sơ Hin Nam Nô
trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới; góp ý hồ sơ Báo cáo tóm tắt Vườn
quốc gia Hin Nam Nô để đề nghị UNESCO đưa vào Danh mục Dự kiến lập hồ sơ
đề cử; cung cấp tài liệu, hồ sơ Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn Quốc gia Phong
Nha - Kẻ Bàng để phía bạn Lào nghiên cứu, đưa vào hồ sơ đề cử; cử các đoàn cán
bộ chuyên môn và chuyên gia của Việt Nam tham gia các cuộc hội thảo, làm việc
về việc xây dựng hồ sơ đề cử di sản; tổ chức các hội nghị theo hình thức trực tiếp
và trực tuyến trao đổi với phía bạn Lào để hoàn thiện hồ sơ đề cử, thống nhất gửi
tới UNESCO vào tháng 02 năm 2024.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban Di sản quốc gia của
Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào vui mừng bày tỏ: Hôm nay đánh dấu một ngày
có ý nghĩa và khoảnh khắc tự hào của Chính phủ Lào và toàn thể xã hội Lào, khi
Vườn Quốc gia Hin Nam No của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào đã được chính
thức ghi danh như một phần mở rộng của Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Di
sản Thế giới tại Việt Nam; đồng thời khẳng định Chính phủ Cộng hòa Dân chủ
nhân dân Lào sẽ tiếp tục hợp tác với đối tác Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
để tăng cường hợp tác ở tất cả các cấp độ xã hội, với trọng tâm là tăng cường sự
tham gia có tính tham vấn và bao trùm của các cộng đồng địa phương trong việc
quản lý di sản thế giới quý báu này.
Phát biểu tại Kỳ họp lần thứ 47 sau khi của Ủy ban Di sản Thế giới chính
thức thông qua Quyết định phê duyệt việc điều chỉnh ranh giới đáng kể của Di
sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị,
Việt Nam) để bao gồm Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa
Dân chủ Nhân dân Lào), với tên gọi: “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và
Vườn quốc gia Hin Nam Nô” trong Danh sách Di sản Thế giới, TS.KTS. Hoàng
Đạo Cương - Thứ trưởng Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Ngày hôm
qua, cũng tại đây, Lãnh đạo Bộ văn hóa hai nước Việt Nam và Lào đã có buổi
thảo luận thân tình để trao đổi về định hướng hợp tác quản lý Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam No tốt hơn trong thời gian tới.
Sự kiện “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô”
trở thành Di sản thế giới liên biên giới đầu tiên của Việt Nam và Cộng hòa Dân
chủ nhân dân Lào cho thấy tầm quan trọng của hợp tác trên toàn cầu thông qua
việc đề cử di sản chung, đóng góp vào việc thúc đẩy hòa bình và an ninh theo
quan điểm của UNESCO, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết giữa
2 nước. Đồng thời, mong muốn được mời các đại biểu đến thăm quan Vườn quốc
gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam No, hỗ trợ cho Việt Nam
và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào kinh nghiệm quản lý đối với Di sản thế giới
liên biên giới đầu tiên này.
Như vậy, tính đến nay, Việt Nam đã có 09 Di sản thế giới, trong đó có 02
Di sản thế giới liên tỉnh là Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (tỉnh Quảng Ninh và
thành phố Hải Phòng) và Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm
- Côn Sơn, Kiếp Bạc (tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng), cùng
với Di sản thế giới liên biên gới đầu tiên Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
(tỉnh Quảng Trị - Việt Nam) và Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn -
Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào). Việc di sản được UNESCO công nhận là hình
mẫu trong quản lý di sản thế giới liên biên giới đầu tiên để Việt Nam đóng góp
kinh nghiệm thực tiễn vào công tác quản lý di sản thế giới theo Công ước 1972
về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới của UNESCO.
Việc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô
được UNESCO ghi vào Danh mục Di sản Thế giới được xem là biểu tượng quan
hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực di sản văn hóa, qua đó góp phần tăng
cường, củng cố hơn nữa mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết, bền chặt giữa Việt Nam
và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào.
Theo PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Ủy viên
thường trực Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Trưởng nhóm chuyên gia của Việt
Nam tham gia Ủy ban Di sản thế giới, cho biết: Để có được thành công hôm nay,
với việc Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO) chính thức thông qua hồ sơ đề cử
Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào) là Di sản Thế giới liên biên giới với Di sản
Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam), là nhờ sự chỉ
đạo sát sao, quan tâm đặc biệt của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Ban Bí thư, Thủ
tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, các Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thứ trưởng và các cơ quan chuyên môn của Bộ
Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia,
tỉnh Quảng Trị, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng trong những năm qua, đã tích cực phối hợp chặt chẽ với Cộng hòa Dân chủ
nhân dân Lào hoàn thiện hồ sơ đề cử để đề nghị UNESCO ghi vào Danh mục Di
sản Thế giới. Trong thời gian tới, để quản lý tốt Di sản thế giới liên biên giới giữa
hai quốc gia Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, hai bên cần tiếp tục
đẩy mạnh việc triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học và xác lập các phương
pháp hoạt động để có thể đối phó với những nguy cơ tác động tới di sản; đánh giá
sức tải du lịch phù hợp với khả năng và sức tải về sinh thái tài nguyên trong tổng
thể Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô. Đặc
biệt, phía Việt Nam có thể hỗ trợ phía bạn Lào nâng cao năng lực xây dựng quy
định pháp luật trong việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các Di sản thế giới
nói chung, Vườn quốc gia Hin Nam Nô nói riêng./.
Nguồn: BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
Cộng Pháp, Đoàn công tác của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch do TS. KTS.
Hoàng Đạo Cương - Thứ trưởng dẫn đầu, PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng
Cục Di sản văn hóa, GS.TS. Nguyễn Văn Kim - Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản
văn hóa quốc gia, TS. Nguyễn Viết Cường - Chánh Văn phòng Cục Di sản văn
hóa đã phối hợp với Đoàn chuyên gia Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (do Bộ
trưởng Bộ Văn hóa Lào làm trưởng Đoàn) để trao đổi về các thông tin liên quan
đến Hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Hin Nam Nô và Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ
Bàng, đặc biệt là những vấn đề về quản lý Di sản thế giới liên biên giới đầu tiên
của Việt Nam và Lào.
Ảnh 1: Đoàn Việt Nam và Lào trao đổi về Hồ sơ đề cử Vườn quốc gia
Hin Nam Nô và công tác quản lý Di sản thế giới liên biên giới
“Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô”
(Paris, ngày 12 tháng 7 năm 2025)
Tại Kỳ họp, Đoàn Việt Nam với sự tham dự của đồng chí Nguyễn Minh VũHin Nam Nô và công tác quản lý Di sản thế giới liên biên giới
“Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô”
(Paris, ngày 12 tháng 7 năm 2025)
- Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO
Việt Nam, đại diện Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan thuộc Bộ Ngoại
giao, Phái Đoàn thường trực của Việt Nam bên cạnh UNESCO tại Paris - Pháp,
cùng các đoàn của các tỉnh có Di sản thế giới tại Việt Nam, đã có các buổi làm
việc với Trung tâm Di sản Thế giới và các Cơ quan Tư vấn của UNESCO để trao
đổi về các vấn đề liên quan tới hồ sơ đề cử di sản thế giới của Việt Nam và công
tác bảo tồn di sản thế giới.
Ảnh 2. Đoàn Việt Nam tham dự Kỳ họp lần thứ 47 của
Ủy ban Di sản Thế giới tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được Thủ tướng Chính phủ xếp hạngỦy ban Di sản Thế giới tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp
Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt năm 2009. Ngày 03 tháng 7 năm 2003, tại
Kỳ họp lần thứ 27 của Ủy ban Di sản Thế giới, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới lần thứ nhất (tiêu
chí viii) và ngày 03 tháng 7 năm 2015, tại Kỳ họp lần thứ 39 của Ủy ban Di sản
Thế giới, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận lần thứ hai (tiêu
chí ix và x), với diện tích vùng lõi là 123.326ha và vùng đệm là 220.055ha. Vườn
quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có chung ranh giới tự nhiên với Vườn quốc gia
Hin Nam Nô của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Hồ sơ Vườn quốc gia Hin Nam Nô đề cử UNESCO công nhận là phần mở
rộng của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được
Chính phủ Lào và Việt Nam thống nhất gửi tới UNESCO tháng 02 năm 2024, để
được Ủy ban Di sản Thế giới xét duyệt tại Kỳ họp lần này.
Qua quá trình thẩm định, Cơ quan tư vấn của UNESCO là Liên minh Bảo
tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN) đã trình Quyết định lên Ủy ban Di sản Thế giới
tại Kỳ họp lần thứ 47 để phê duyệt việc điều chỉnh ranh giới của Di sản Thiên
nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị, Việt Nam)
mở rộng sang Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa Dân chủ
Nhân dân Lào), với tên gọi: “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc
gia Hin Nam Nô” theo các tiêu chí về địa chất, địa mạo (tiêu chí viii), hệ sinh thái
(tiêu chí ix) và đa dạng sinh học (tiêu chí x).
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô là một
trong những cảnh quan karst đá vôi và hệ sinh thái nổi bật và nguyên vẹn nhất
trên thế giới. Nằm tại điểm giao thoa của Dãy núi Annam và Vành đai Đá vôi
Trung Đông Dương, bắc qua biên giới Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân
Lào. Sự hình thành karst đã phát triển từ thời kỳ Paleozoic khoảng 400 triệu năm
trước và có thể được coi là khu vực karst quy mô lớn, lâu đời nhất ở châu Á. Sự
đa dạng của các hệ sinh thái được tìm thấy trong cảnh quan phức tạp này bao gồm
rừng karst khô ở độ cao lớn, rừng ẩm ướt và rậm rạp ở độ cao thấp, và các môi
trường hang động ngầm rộng lớn. Trong số các cấu trúc ngầm này có hơn 220 km
hang động và hệ thống sông ngầm được ghi nhận có ý nghĩa toàn cầu. Sự đa dạng
sinh học độc đáo với một số loài đặc hữu sinh sống trong các hệ sinh thái phổ tạp
nhiệt đới cũng tạo nên các giá trị đặc biệt, có ý nghĩa toàn cầu.
Tiêu chí (viii): Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia
Hin Nam Nô thuộc vào những hệ thống karst nhiệt đới ẩm ướt nguyên vẹn lớn
nhất trên toàn cầu. Địa hình đặc biệt và sự đa dạng của cảnh quan karst được hình
thành từ sự xen kẽ phức tạp của karst đá vôi với đá phiến, đá cát và đá granite.
Trên bề mặt, cho đến thời điểm hiên nay, sự đa dạng của các đặc điểm karst đa
giác đã được ghi nhận không có ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Dưới lòng
đất, sự đa dạng phi thường của các hang động (bao gồm hang khô, hang bậc thang,
hang cây và hang giao cắt) cung cấp bằng chứng về các quá trình địa chất trong
quá khứ, từ những đường sông cổ, bỏ hoang hoặc thay đổi tuyến đường sông, đến
sự lắng đọng và sau đó là sự hòa tan lại của các thạch nhũ khổng lồ. Đặc biệt quan
trọng là các hang động Sơn Đoòng và Xe Bang Fai chứa đựng đoạn hang động
lớn nhất thế giới được ghi nhận về đường kính và tính liên tục, và đoạn hang sông
hoạt động lớn nhất cũng như hồ chứa hang động đơn lẻ (nước được hình thành
bởi trầm tích canxit) tương ứng.
Tiêu chí (ix): Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin
Nam Nô là nơi bảo vệ các hệ sinh thái có ý nghĩa toàn cầu trong vùng sinh thái
đất liền Rừng nhiệt đới Annam Bắc, các vùng sinh thái nước ngọt Annam Bắc và
Annam Nam, và các vùng sinh thái ưu tiên Rừng Ẩm ướt Dãy Annam. Sự phức
tạp và tính nguyên vẹn tương đối của cảnh quan đá vôi đã dẫn đến việc tạo ra
nhiều hốc sinh thái, tạo cơ hội cho các quá trình tiến hóa sinh thái và các loài.
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô là nơi sinh
sống của các loài động, thực vật chuyên biệt cao và đặc hữu cả trên mặt đất (như
một số loài lan và Thu hải đường) và dưới lòng đất (với một số loài động vật
không xương sống và cá bị giới hạn trong các hệ thống hang động đơn lẻ).
Tiêu chí (x): Sự đa dạng sinh học phong phú về mặt đất, nước ngọt và dưới
lòng đất có thể được tìm thấy ở khu vực này. Hơn 2.700 loài thực vật có mạch và
800 loài động vật có xương sống được ghi nhận ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng, trên 200 loài bị đe dọa toàn cầu tại thời điểm công nhận năm 2015 và 400
loài đặc hữu của Miền trung nước Lào và/hoặc Việt Nam. Hơn 1.500 loài thực vật
có mạch (từ 755 chi khác nhau) và 536 loài động vật có xương sống đã được ghi
nhận ở Vườn quốc gia Hin Nam Nô, bao gồm nhiều loài bị đe dọa toàn cầu và đặc
hữu, bao gồm loài Nhện Săn Khổng lồ, loài nhện lớn nhất theo sải chân trên toàn
cầu và đặc hữu của tỉnh Khăm Muộn (Lào). Sự phong phú về loài tại khu di sản
có khả năng vượt quá sự phong phú riêng của hai vườn quốc gia tương ứng do sự
khác biệt về địa hình và hốc sinh thái. Đồng thời, khu di sản là nơi sinh sống của
10 - 11 loài linh trưởng, 04 loài trong số đó là đặc hữu của dãy núi Annam, cùng
quần thể còn lại lớn nhất của Vượn má trắng miền Nam và Voọc đen đặc hữu.
Ảnh 3: Cảnh quan Karst, phía đông nam làng Vangmaneur
thuộc Vườn Quốc gia Hin Nam Nô, CHDCND Lào
Việc quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hinthuộc Vườn Quốc gia Hin Nam Nô, CHDCND Lào
Nam Nô được đề xuất tại 02 bản Kế hoạch quản lý riêng biệt (Kế hoạch quản lý
Vườn quốc gia Hin Nam Nô và Kế hoạch quản lý Chiến lược Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng). Việc quản lý chung Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
và Vườn quốc gia Hin Nam Nô đã được các địa phương của hai nước Việt Nam
và Lào ký kết từ nhiều năm qua, trong đó đưa ra những hoạt động chung về việc
thực thi pháp luật và phát triển kế hoạch hành động nhằm bảo vệ các giá trị của
di sản.
Có thể nói, quá trình phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt
Nam với Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào trong công tác nghiên cứu, xây
dựng và hoàn thiện hồ sơ đề cử từ năm 2018 đến nay, thực sự được đẩy mạnh sau
khi Chính phủ hai nước thống nhất chủ trương (vào đầu năm 2023) về việc xây dựng
hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào) là Di sản Thế giới liên biên giới
với Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam).
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã
có các buổi làm việc trực tiếp với Bộ trưởng Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch
Lào Suanesavanh Vignaket để triển khai các nội dung: thống nhất kế hoạch xây
dựng hồ sơ đề cử, giao cơ quan chuyên môn của hai bên là Cục Di sản văn hóa
của Việt Nam trực tiếp phối hợp, hướng dẫn, hỗ trợ Cục Di sản văn hóa Lào trong
toàn bộ quá trình xây dựng hồ sơ, cùng với sự hỗ trợ nhiệt tình của Ủy ban nhân
dân tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch,
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, các cơ quan liên quan để xây
dựng hồ sơ. Hai bên cũng đã Ký Biên bản ghi nhớ ngày 10 tháng 01 năm 2018
giữa hai Bộ Văn hóa về việc hỗ trợ Lào đưa Vườn quốc gia Hin Nam Nô trở thành
Di sản thiên nhiên thế giới; thành lập Nhóm Công tác của Bộ Văn hóa, Thể thao
và Du lịch hỗ trợ Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào xây dựng hồ sơ Hin Nam Nô
trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới; góp ý hồ sơ Báo cáo tóm tắt Vườn
quốc gia Hin Nam Nô để đề nghị UNESCO đưa vào Danh mục Dự kiến lập hồ sơ
đề cử; cung cấp tài liệu, hồ sơ Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn Quốc gia Phong
Nha - Kẻ Bàng để phía bạn Lào nghiên cứu, đưa vào hồ sơ đề cử; cử các đoàn cán
bộ chuyên môn và chuyên gia của Việt Nam tham gia các cuộc hội thảo, làm việc
về việc xây dựng hồ sơ đề cử di sản; tổ chức các hội nghị theo hình thức trực tiếp
và trực tuyến trao đổi với phía bạn Lào để hoàn thiện hồ sơ đề cử, thống nhất gửi
tới UNESCO vào tháng 02 năm 2024.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban Di sản quốc gia của
Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào vui mừng bày tỏ: Hôm nay đánh dấu một ngày
có ý nghĩa và khoảnh khắc tự hào của Chính phủ Lào và toàn thể xã hội Lào, khi
Vườn Quốc gia Hin Nam No của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào đã được chính
thức ghi danh như một phần mở rộng của Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Di
sản Thế giới tại Việt Nam; đồng thời khẳng định Chính phủ Cộng hòa Dân chủ
nhân dân Lào sẽ tiếp tục hợp tác với đối tác Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
để tăng cường hợp tác ở tất cả các cấp độ xã hội, với trọng tâm là tăng cường sự
tham gia có tính tham vấn và bao trùm của các cộng đồng địa phương trong việc
quản lý di sản thế giới quý báu này.
Phát biểu tại Kỳ họp lần thứ 47 sau khi của Ủy ban Di sản Thế giới chính
thức thông qua Quyết định phê duyệt việc điều chỉnh ranh giới đáng kể của Di
sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị,
Việt Nam) để bao gồm Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa
Dân chủ Nhân dân Lào), với tên gọi: “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và
Vườn quốc gia Hin Nam Nô” trong Danh sách Di sản Thế giới, TS.KTS. Hoàng
Đạo Cương - Thứ trưởng Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Ngày hôm
qua, cũng tại đây, Lãnh đạo Bộ văn hóa hai nước Việt Nam và Lào đã có buổi
thảo luận thân tình để trao đổi về định hướng hợp tác quản lý Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam No tốt hơn trong thời gian tới.
Sự kiện “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô”
trở thành Di sản thế giới liên biên giới đầu tiên của Việt Nam và Cộng hòa Dân
chủ nhân dân Lào cho thấy tầm quan trọng của hợp tác trên toàn cầu thông qua
việc đề cử di sản chung, đóng góp vào việc thúc đẩy hòa bình và an ninh theo
quan điểm của UNESCO, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết giữa
2 nước. Đồng thời, mong muốn được mời các đại biểu đến thăm quan Vườn quốc
gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam No, hỗ trợ cho Việt Nam
và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào kinh nghiệm quản lý đối với Di sản thế giới
liên biên giới đầu tiên này.
Như vậy, tính đến nay, Việt Nam đã có 09 Di sản thế giới, trong đó có 02
Di sản thế giới liên tỉnh là Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (tỉnh Quảng Ninh và
thành phố Hải Phòng) và Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm
- Côn Sơn, Kiếp Bạc (tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng), cùng
với Di sản thế giới liên biên gới đầu tiên Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
(tỉnh Quảng Trị - Việt Nam) và Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn -
Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào). Việc di sản được UNESCO công nhận là hình
mẫu trong quản lý di sản thế giới liên biên giới đầu tiên để Việt Nam đóng góp
kinh nghiệm thực tiễn vào công tác quản lý di sản thế giới theo Công ước 1972
về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới của UNESCO.
Việc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô
được UNESCO ghi vào Danh mục Di sản Thế giới được xem là biểu tượng quan
hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực di sản văn hóa, qua đó góp phần tăng
cường, củng cố hơn nữa mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết, bền chặt giữa Việt Nam
và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào.
Theo PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Ủy viên
thường trực Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Trưởng nhóm chuyên gia của Việt
Nam tham gia Ủy ban Di sản thế giới, cho biết: Để có được thành công hôm nay,
với việc Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO) chính thức thông qua hồ sơ đề cử
Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào) là Di sản Thế giới liên biên giới với Di sản
Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam), là nhờ sự chỉ
đạo sát sao, quan tâm đặc biệt của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Ban Bí thư, Thủ
tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, các Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thứ trưởng và các cơ quan chuyên môn của Bộ
Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia,
tỉnh Quảng Trị, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng trong những năm qua, đã tích cực phối hợp chặt chẽ với Cộng hòa Dân chủ
nhân dân Lào hoàn thiện hồ sơ đề cử để đề nghị UNESCO ghi vào Danh mục Di
sản Thế giới. Trong thời gian tới, để quản lý tốt Di sản thế giới liên biên giới giữa
hai quốc gia Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, hai bên cần tiếp tục
đẩy mạnh việc triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học và xác lập các phương
pháp hoạt động để có thể đối phó với những nguy cơ tác động tới di sản; đánh giá
sức tải du lịch phù hợp với khả năng và sức tải về sinh thái tài nguyên trong tổng
thể Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô. Đặc
biệt, phía Việt Nam có thể hỗ trợ phía bạn Lào nâng cao năng lực xây dựng quy
định pháp luật trong việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các Di sản thế giới
nói chung, Vườn quốc gia Hin Nam Nô nói riêng./.
Nguồn: BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH